Ppoż - co oznacza i jak dobrać gaśnicę do zagrożenia?

Kiedy w kuchni zapali się olej albo z gniazdka zacznie wydobywać się dym, liczą się sekundy i właściwa reakcja. Skrót ppoż oznacza ochronę przeciwpożarową, czyli działania, które mają zapobiegać pożarom, ograniczać ich skutki i chronić życie, zdrowie oraz mienie. Wyjaśniam, jakie znaczenie ma ten skrót, jak dobrać gaśnicę do rodzaju zagrożenia i kiedy próba gaszenia jest rozsądna, a kiedy trzeba natychmiast się ewakuować.

Co oznacza skrót ppoż i dlaczego dotyczy każdego

Określenie ppoż jest skrótem od słowa „przeciwpożarowy” lub „przeciwpożarowa”. Mówimy więc o ochronie przeciwpożarowej budynków, instrukcjach ppoż, szkoleniach, sprzęcie ppoż i przepisach, które określają, jak zapobiegać pożarom oraz jak reagować, gdy już do nich dojdzie.

To znacznie szersze pojęcie niż sama gaśnica. Obejmuje między innymi drogi ewakuacyjne, oznakowanie, czujki dymu, hydranty, instalacje elektryczne, szkolenia i organizację alarmowania. Gaśnica jest tylko jednym z elementów całego systemu bezpieczeństwa.

Patrzę na ten temat także przez pryzmat zdrowia. W pożarze zagrożeniem są nie tylko płomienie, lecz również dym, tlenek węgla i toksyczne produkty spalania. Nawet niewielkie zadymienie może szybko utrudnić oddychanie i orientację, dlatego ratowanie mienia nigdy nie powinno odbywać się kosztem zdrowia.

Jak czytać oznaczenia na gaśnicy

Litery na etykiecie wskazują, do jakiej grupy pożarów przeznaczono dany środek gaśniczy. Nie wystarczy kupić „jakąkolwiek czerwoną gaśnicę”. Najważniejsze jest dopasowanie jej do tego, co może zapalić się w danym miejscu.

Pożar urządzenia elektrycznego nie ma osobnej klasy oznaczonej literą. Trzeba sprawdzić na etykiecie, czy gaśnica jest dopuszczona do użycia przy instalacjach i urządzeniach pod napięciem, a następnie zachować bezpieczny odstęp wskazany przez producenta. Wody nie stosuje się do sprzętu elektrycznego, ponieważ grozi to porażeniem.

Przeczytaj również: Gaśnica pianowa: do czego? Gasi A, B, F, ale uważaj na prąd!

Proszkowa, pianowa czy śniegowa

Gaśnica proszkowa ABC jest uniwersalna i zwykle najlepiej sprawdza się jako podstawowe wyposażenie domu, garażu lub samochodu. Jej minusem jest pył, który może zabrudzić i uszkodzić elektronikę.

Gaśnica pianowa ogranicza zabrudzenia i dobrze nadaje się do pożarów materiałów stałych oraz cieczy. Nie jest jednak rozwiązaniem do każdego urządzenia elektrycznego, dlatego trzeba czytać oznaczenia na konkretnym modelu.

Gaśnica śniegowa wykorzystuje dwutlenek węgla. Nie zostawia proszku i bywa przydatna przy elektronice, ale jej dysza mocno się wychładza. Podczas użycia należy trzymać ją wyłącznie za przeznaczone do tego uchwyty, aby uniknąć odmrożeń.

Jaką gaśnicę wybrać do domu, kuchni i samochodu

W mieszkaniu rozsądnym minimum jest sprawna gaśnica o masie środka gaśniczego pozwalającej na realne ugaszenie małego pożaru. Ja nie wybierałbym najmniejszego modelu wyłącznie dlatego, że jest tańszy. Poręczność ma znaczenie, ale zbyt mała gaśnica może skończyć się zanim ogień zostanie opanowany.

• Salon, sypialnia, przedpokój - najczęściej sprawdzi się gaśnica proszkowa ABC.
• Kuchnia - przydatna jest gaśnica do grupy F, przeznaczona do olejów i tłuszczów.
• Garaż - warto uwzględnić ciecze palne, więc oznaczenia B i C mogą być istotne.
• Samochód - gaśnica powinna być łatwo dostępna, a nie schowana pod bagażami. Mały model może pomóc przy początkowym pożarze, ale nie zastąpi szybkiej ewakuacji.
• Serwerownia lub domowe biuro - warto rozważyć środek, który nie zanieczyści elektroniki, o ile jego oznaczenia odpowiadają możliwemu zagrożeniu.

Do palącego się tłuszczu nie używałbym ani wody, ani przypadkowej gaśnicy. Najbezpieczniej, jeśli ogień jest niewielki, odciąć dopływ ciepła, przykryć naczynie pokrywką i użyć środka przeznaczonego do grupy F. Nie należy przenosić płonącej patelni, ponieważ łatwo rozlać ogień na meble lub własną odzież.

Jak użyć gaśnicy, żeby nie zwiększyć zagrożenia

Gaśnica służy do gaszenia pożaru, który dopiero się rozwija. Jeżeli płomienie obejmują już całe pomieszczenie, szybko rośnie temperatura albo dym ogranicza widoczność, nie należy podejmować walki z ogniem. Najpierw ostrzegam innych, dzwonię pod 112 i zapewniam sobie drogę wyjścia.

1. Ustaw się tak, aby za plecami znajdowało się wyjście, a nie ślepy korytarz.
2. Zdejmij zawleczkę lub uruchom zabezpieczenie zgodnie z instrukcją.
3. Skieruj dyszę na podstawę płomieni, nie na ich wierzchołki.
4. Naciśnij dźwignię i prowadź strumień spokojnym ruchem po całym ognisku.
5. Obserwuj miejsce pożaru, bo ogień może ponownie się pojawić.

Nie wchodzę w gęsty dym i nie pochylam się nad płomieniami bez potrzeby. Jeśli pożar dotyczy gazu, najważniejsze jest bezpieczne odcięcie dopływu gazu, ale tylko wtedy, gdy można to zrobić bez zbliżania się do ognia. W przeciwnym razie trzeba się wycofać, ostrzec domowników i czekać na straż pożarną.

Przy zapaleniu się ubrania nie kieruje się strumienia gaśnicy śniegowej bezpośrednio na ciało. Należy położyć poszkodowaną osobę, ugasić płomienie odpowiednim materiałem lub wodą, jeśli nie ma zagrożenia elektrycznego, a potem wezwać pomoc medyczną. Oparzenia i zatrucie dymem wymagają oceny specjalisty, nawet gdy ogień szybko udało się ugasić.

Gdzie umieścić gaśnicę i jak kontrolować jej sprawność

Gaśnica powinna znajdować się w miejscu widocznym, łatwo dostępnym i oddalonym od źródeł ciepła. Nie chowam jej w zamkniętej szafce ani za ciężkimi przedmiotami. W domu dobrym miejscem może być przedpokój, okolica wyjścia z garażu albo punkt blisko kuchni, ale nie bezpośrednio nad kuchenką.

W obiektach, których dotyczą szczegółowe wymagania przeciwpożarowe, odległość od dowolnego miejsca pobytu człowieka do najbliższej gaśnicy nie powinna przekraczać 30 metrów, a dostęp do urządzenia powinien mieć co najmniej 1 metr szerokości. Przepisy przewidują również określoną ilość środka gaśniczego na powierzchnię strefy pożarowej, zależnie od rodzaju obiektu i zagrożenia.

W praktyce przed użyciem sprawdzam, czy gaśnica ma nieuszkodzoną plombę, czytelną etykietę, sprawny wąż i prawidłowe wskazanie manometru, jeśli jest w niego wyposażona. Korozja, wgniecenie, nieszczelność albo brak zawleczki oznaczają, że sprzęt wymaga oceny fachowca.

Przeglądy techniczne i konserwację wykonuje się zgodnie z instrukcją producenta, jednak nie rzadziej niż raz w roku. Po użyciu, nawet krótkim, gaśnicę trzeba przekazać do sprawdzenia i ponownego napełnienia. Nie należy zakładać, że skoro coś zostało tylko „lekko psiknięte”, sprzęt nadal jest gotowy do działania.

Najczęstsze błędy przy ochronie przeciwpożarowej

Najczęściej spotykam się z przekonaniem, że jedna uniwersalna gaśnica rozwiązuje każdy problem. Tak nie jest. Rodzaj środka gaśniczego ma większe znaczenie niż sam kolor urządzenia, a nieprawidłowy wybór może nie ugasić ognia albo stworzyć dodatkowe zagrożenie.

• Gaszenie płonącego oleju wodą, co może spowodować gwałtowne rozprzestrzenienie płomieni.
• Używanie wody przy urządzeniu elektrycznym pod napięciem.
• Trzymanie gaśnicy w piwnicy, samochodzie lub szafie bez sprawdzenia, czy miejsce jest łatwo dostępne.
• Podchodzenie do dużego pożaru bez telefonu pod ręką i bez zapewnionej drogi ucieczki.
• Mylenie gaśnicy z czujką dymu. Gaśnica pomaga reagować, a czujka może ostrzec przed pożarem wcześniej.
• Brak kontroli po terminie przeglądu albo poleganie na samej naklejce bez oceny stanu urządzenia.

W ochronie ppoż nie chodzi o to, aby każdy samodzielnie walczył z ogniem. Chodzi o szybkie rozpoznanie zagrożenia, alarmowanie, bezpieczną ewakuację i użycie sprzętu tylko wtedy, gdy sytuacja jest mała oraz opanowana. Jeżeli ogień lub dym zaczynają odcinać drogę wyjścia, priorytetem jest życie, nie wyposażenie mieszkania.

Jedna gaśnica to początek rozsądnego planu

Najkrócej mówiąc, ppoż oznacza cały zestaw działań chroniących ludzi i mienie przed pożarem. W domu zacząłbym od trzech rzeczy: sprawnej gaśnicy dopasowanej do zagrożeń, czujki dymu oraz ustalonej z domownikami drogi wyjścia.

Nie trzeba tworzyć skomplikowanego systemu, żeby poprawić bezpieczeństwo. Trzeba natomiast wiedzieć, czym wolno gasić konkretny pożar, gdzie znajduje się gaśnica i kiedy należy przerwać działanie. Taka wiedza może zrobić większą różnicę niż zakup najdroższego sprzętu.