Pokrywa w chodniku lub jezdni może wyglądać niepozornie, ale pod nią znajduje się element, od którego podczas pożaru zależy dostęp straży pożarnej do dużej ilości wody. Hydrant podziemny jest rozwiązaniem stosowanym tam, gdzie urządzenie nadziemne utrudniałoby ruch albo byłoby narażone na uszkodzenia. Wyjaśniam, jak działa, czym różni się od gaśnicy, jakie ma wymagania i na co zwrócić uwagę przy jego utrzymaniu.
Sprawny dostęp do wody jest równie ważny jak właściwa gaśnica
- Hydrant pod ziemią znajduje się w skrzynce lub komorze i wymaga użycia stojaka oraz klucza hydrantowego.
- Najczęściej stosuje się wariant DN 80, którego nominalna wydajność powinna wynosić co najmniej 10 dm³/s przy ciśnieniu 0,2 MPa.
- To urządzenie służy przede wszystkim zewnętrznemu gaszeniu pożaru, a nie zastępuje podręcznej gaśnicy.
- Lokalizacja musi być oznakowana, a sieć powinna przechodzić przegląd i konserwację co najmniej raz w roku.
- Zakryty, zastawiony lub zamarznięty dostęp może opóźnić akcję ratowniczą i ograniczyć skuteczność gaszenia.
Co znajduje się pod pokrywą i do czego służy
To zewnętrzny punkt poboru wody zamontowany poniżej poziomu gruntu. W normalnych warunkach widać głównie pokrywę skrzynki oraz tabliczkę wskazującą położenie. Po jej otwarciu uprawniona osoba montuje stojak hydrantowy, podłącza wąż i uruchamia zawór.
Najważniejszym zadaniem takiego rozwiązania jest zapewnienie straży pożarnej wody do prowadzenia długotrwałego natarcia. Woda płynie z sieci wodociągowej przez korpus urządzenia do nasady, a dalej do węży i prądownicy. W przeciwieństwie do gaśnicy hydrant nie ma własnego środka gaśniczego w zbiorniku, tylko korzysta z wydajności całej sieci.
W praktyce szczególne znaczenie ma łatwe znalezienie punktu poboru. Tabliczka nie jest dekoracją, lecz informacją dla ratowników, zwłaszcza gdy pokrywę zasypie śnieg, liście albo błoto. Brak oznakowania może kosztować cenne minuty, nawet jeśli samo urządzenie technicznie działa prawidłowo.
Jak działa hydrant podziemny i z czego się składa
W uproszczeniu jest to pionowy element włączony do poziomego przewodu wodociągowego. W jego wnętrzu znajdują się między innymi korpus, zawór główny, wrzeciono, uszczelnienia i przyłącze do stojaka hydrantowego. W zależności od modelu urządzenie może mieć pojedyncze albo podwójne zamknięcie.
Odwodnienie chroni urządzenie przed mrozem
Wersja z samoczynnym odwodnieniem usuwa wodę z korpusu po zamknięciu zaworu. Ogranicza to ryzyko zamarznięcia i uszkodzenia elementów zimą, ale tylko wtedy, gdy odpływ nie jest zatkany. Po montażu trzeba więc zadbać o właściwe podłoże i drożność strefy drenażu.
DN nie oznacza dokładnej średnicy mierzonej linijką
Symbol DN oznacza średnicę nominalną, czyli umowny rozmiar przyłącza i urządzenia. W przepisach dla typowego hydrantu podziemnego wskazuje się DN 80. Przy doborze nie wystarczy jednak sprawdzić samej liczby na korpusie. Liczy się także średnica przewodu, ciśnienie, wydajność całej sieci i zgodność przyłączy.
Norma PN-EN 14339 obejmuje między innymi wymagania konstrukcyjne, szczelność, odporność mechaniczną, charakterystykę hydrauliczną oraz znakowanie hydrantów podziemnych. Oznaczenia powinny pozwalać odczytać między innymi kierunek otwierania, DN, PN, producenta i datę produkcji.
Kiedy wersja podziemna ma więcej sensu niż nadziemna
Przepisy jako rozwiązanie podstawowe przewidują zewnętrzne hydranty nadziemne DN 80. Wariant podziemny dopuszcza się wtedy, gdy ustawienie urządzenia nad ziemią byłoby szczególnie trudne albo niewskazane, na przykład ze względu na ruch pojazdów, wąski chodnik lub ryzyko kolizji.
| Cecha | Wariant podziemny | Wariant nadziemny |
|---|---|---|
| Widoczność | Wymaga tabliczki i odnalezienia pokrywy | Jest widoczny z większej odległości |
| Odporność na kolizje | Mniejsze ryzyko uderzenia przez pojazd | Może zostać uszkodzony podczas manewrowania |
| Dostęp zimą | Pokrywę może zasypać śnieg lub oblodzenie | Łatwiej go zauważyć, ale również może zamarznąć |
| Obsługa | Potrzebny jest stojak i klucz hydrantowy | Wąż podłącza się bezpośrednio do nasady urządzenia |
Wybór pod ziemią nie oznacza automatycznie lepszego rozwiązania. Zyskujemy ochronę przed uszkodzeniami mechanicznymi, ale tracimy część widoczności i szybkości dostępu. Moim zdaniem ten wariant sprawdza się najlepiej tam, gdzie projektant naprawdę rozwiązał kwestię oznakowania, dojazdu i odśnieżania, a nie tylko schował urządzenie pod nawierzchnią.
Jakie parametry i przeglądy mają znaczenie
Dla hydrantu podziemnego DN 80 przepisy określają minimalną wydajność nominalną na poziomie 10 dm³/s przy ciśnieniu 0,2 MPa, czyli około 600 litrów na minutę. To wartość pomiarowa przy określonych warunkach, a nie obietnica, że każdy punkt zawsze poda taką ilość wody. Rzeczywisty wynik zależy od stanu sieci, ciśnienia, średnicy przewodów i jednoczesnego poboru w innych miejscach.
Sieć przeciwpożarowa powinna zapewniać wymagane parametry także w mniej korzystnym punkcie i przez czas potrzebny do prowadzenia akcji. Sam zakup urządzenia o odpowiednim DN nie naprawi zbyt małej wydajności wodociągu. To częsty błąd przy modernizacji, gdy analizuje się produkt, ale pomija całą instalację.
Przeczytaj również: Gaśnica w aucie: Gdzie ją umieścić, by było bezpiecznie i zgodnie z prawem?
Co sprawdza się podczas kontroli
- stan pokrywy, skrzynki, korpusu i elementów przyłączeniowych,
- szczelność zaworu oraz poprawność jego otwierania i zamykania,
- drożność odwodnienia i brak zalegania wody w korpusie,
- wydajność oraz ciśnienie podczas próby poboru,
- kompletność nasad, korków, stojaka i oznakowania lokalizacji,
- bezpieczny dostęp z drogi pożarowej lub stanowiska czerpania.
Zewnętrzne hydranty przeciwpożarowe powinny być poddawane przeglądowi i konserwacji co najmniej raz w roku. Po kontroli potrzebny jest protokół z wynikami, a usterki powinny zostać usunięte, nie tylko opisane. Jeśli pokrywa jest zapadnięta, zablokowana albo urządzenie nie trzyma wody, trzeba zgłosić to właścicielowi sieci wodociągowej.
Hydrant a gaśnica to dwa różne poziomy ochrony
Gaśnica służy do szybkiego ugaszenia małego, rozwijającego się pożaru, o ile można podejść do niego bez narażania zdrowia. Hydrant zewnętrzny daje znacznie większy i dłuższy strumień wody, ale wymaga sprzętu, przeszkolenia oraz odpowiedniej sieci. Nie jest więc zamiennikiem gaśnicy znajdującej się w domu, biurze, garażu czy samochodzie.
Przy użyciu gaśnicy trzeba dobrać środek do rodzaju pożaru. Wody nie stosuje się do urządzeń elektrycznych pod napięciem ani do płonącego tłuszczu. Gdy ogień szybko się rozprzestrzenia, pojawia się gęsty dym lub droga odwrotu nie jest pewna, priorytetem jest ewakuacja i telefon pod numer 112 albo 998, a nie samodzielne rozwijanie węża.
Nie należy też otwierać ulicznego zaworu z ciekawości ani wykorzystywać go do podlewania. Nieuprawnione manipulowanie przy sieci może spowodować zalanie, uszkodzenie armatury albo obniżenie ciśnienia w czasie, gdy urządzenie będzie potrzebne ratownikom. Z takiego punktu korzystają przeszkolone służby lub osoby działające zgodnie z procedurą właściciela sieci.
Nie zasłaniaj pokrywy, bo dostęp jest częścią ochrony
Najprostsza rzecz, którą można zrobić, to pozostawić wolny dojazd i nie parkować nad skrzynką. Śnieg, materiały budowlane, kontener albo gęsta roślinność mogą sprawić, że sprawny hydrant stanie się praktycznie niedostępny.
Jeżeli zauważysz uszkodzoną pokrywę, brak tabliczki, wyciek lub zapadniętą nawierzchnię, zgłoś problem zarządcy drogi albo przedsiębiorstwu wodociągowemu. Sprawna gaśnica chroni początek zdarzenia, a dostępny hydrant wspiera działania straży pożarnej. Dopiero oba elementy tworzą rozsądny, wielostopniowy system bezpieczeństwa.
