Gdy pojawia się ogień, liczą się pierwsze sekundy i właściwy sprzęt. Hydrant dostarcza wodę z instalacji wodociągowej, ale nie zastępuje gaśnicy ani bezpiecznej ewakuacji. Wyjaśniam, czym różnią się urządzenia wewnętrzne i zewnętrzne, kiedy można użyć węża oraz jakie zasady decydują o bezpieczeństwie.
Najważniejsze zasady użycia sprzętu przeciwpożarowego
- Hydrant wewnętrzny służy do gaszenia pożaru wodą i znajduje się najczęściej w specjalnej szafce.
- Gaśnica sprawdza się przy małym, dopiero rozwijającym się pożarze.
- Wody nie wolno używać do urządzeń pod napięciem ani płonącego tłuszczu.
- Minimalna wydajność hydrantu 25 wynosi 1 l/s, a hydrantu 52 2,5 l/s.
- Urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice powinny przechodzić przegląd co najmniej raz w roku.
Czym jest punkt poboru wody do gaszenia pożaru
To element instalacji przeciwpożarowej, który pozwala pobrać wodę z sieci wodociągowej i skierować ją na źródło ognia. W wersji wewnętrznej składa się zwykle z zaworu, węża pożarniczego i prądownicy, czyli końcówki umożliwiającej kierowanie strumieniem.
W budynkach urządzenie znajduje się najczęściej w czerwonej szafce na korytarzu, klatce schodowej albo przy wyjściu. W terenie spotykamy natomiast modele nadziemne i podziemne, z których korzystają przede wszystkim strażacy. Ich zadaniem jest zapewnienie dużej ilości wody podczas dłuższej akcji gaśniczej.
Sam dostęp do wody nie oznacza jeszcze, że można bezpiecznie rozpocząć gaszenie. Trzeba ocenić rozmiar pożaru, zadymienie, możliwość odwrotu oraz rodzaj palącego się materiału. Jeżeli ogień szybko się rozprzestrzenia albo pomieszczenie jest silnie zadymione, priorytetem pozostaje alarmowanie i ewakuacja.
Rodzaje urządzeń i ich znaczenie w praktyce
Najprostszy podział obejmuje instalacje wewnętrzne oraz zewnętrzne. Różnią się nie tylko miejscem montażu, lecz także przeznaczeniem i sposobem obsługi.
| Rodzaj | Gdzie występuje | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| Wewnętrzny 25 | Budynki mieszkalne, użyteczności publicznej i inne obiekty | Początkowa faza pożaru, szczególnie materiały stałe |
| Wewnętrzny 33 lub 52 | Większe obiekty, hale, garaże i budynki przemysłowe | Podawanie większej ilości wody na większą odległość |
| Zewnętrzny nadziemny | Ulice, place, tereny zakładów i osiedli | Zasilanie samochodów pożarniczych oraz działania ratowników |
| Zewnętrzny podziemny | Pas drogowy lub teren zabezpieczony pokrywą | Pobór wody po podłączeniu odpowiedniego sprzętu |
Oznaczenia 25, 33 i 52 odnoszą się do średnicy nominalnej elementu przyłączeniowego. W praktyce przekłada się to na ilość wody i rodzaj linii gaśniczej. Dla instalacji wewnętrznych wymagane minimalne wydajności wynoszą odpowiednio 1,0 l/s dla modelu 25, 1,5 l/s dla modelu 33 oraz 2,5 l/s dla modelu 52.
W przypadku urządzeń zewnętrznych znaczenie ma także średnica nominalna. Przykładowo model nadziemny DN 80 powinien zapewniać co najmniej 10 l/s przy ciśnieniu 0,2 MPa, a DN 100 co najmniej 15 l/s. To parametry projektowe i kontrolne, a nie obietnica, że każda sieć w każdej chwili poda identyczny strumień.
Gaśnica czy wąż z wodą
Gaśnica jest zwykle lepszym wyborem przy niewielkim pożarze, który dopiero się rozwija. Można ją szybko przenieść, nie wymaga rozwijania długiego węża i pozwala dobrać środek gaśniczy do rodzaju zagrożenia.
Woda z instalacji sprawdza się przede wszystkim przy materiałach stałych, takich jak papier, drewno, karton czy część tekstyliów. Nie wolno kierować jej na urządzenia elektryczne pod napięciem, palące się ciecze, metale reaktywne ani tłuszcz w kuchni. W takich sytuacjach używa się odpowiedniej gaśnicy, o ile jej zastosowanie jest bezpieczne.
| Sytuacja | Najczęściej właściwe rozwiązanie | Czego unikać |
|---|---|---|
| Karton, papier, drewno | Woda lub gaśnica pianowa | Gaszenia od strony, która odcina drogę ucieczki |
| Urządzenie elektryczne pod napięciem | Gaśnica proszkowa lub śniegowa odpowiednia do danego zastosowania | Wody i dotykania uszkodzonego sprzętu |
| Płonący olej lub tłuszcz | Gaśnica do pożarów grupy F albo przykrycie pokrywą, jeśli jest to bezpieczne | Wody, która może spowodować gwałtowne rozpryski |
| Gaz | Odcięcie dopływu, alarmowanie i właściwa gaśnica | Gaszenia bez usunięcia źródła wycieku |
W przepisach spotyka się klasy pożarów A, B, C, D i F. Najważniejsze dla użytkownika jest to, aby oznaczenie na gaśnicy odpowiadało materiałowi, który może zapalić się w danym miejscu. W domu przydaje się sprzęt do typowych materiałów stałych i cieczy, natomiast kuchnia wymaga dodatkowego uwzględnienia tłuszczów.
Jak bezpiecznie użyć instalacji wewnętrznej
Z węża korzysta się tylko wtedy, gdy pożar jest niewielki, droga wyjścia pozostaje wolna, a dym nie ogranicza widoczności i oddychania. Ja traktuję tę granicę bardzo poważnie, ponieważ pozornie mały ogień potrafi w kilka chwil odciąć dostęp do drzwi.
- Alarmuj otoczenie i zadzwoń pod numer 112.
- Otwórz szafkę i sprawdź, czy wąż jest prawidłowo połączony z zaworem oraz prądownicą.
- Rozwiń wąż w kierunku pożaru, nie tworząc ostrych załamań.
- Trzymaj prądownicę stabilnie i dopiero wtedy otwieraj zawór.
- Kieruj strumień na podstawę płomieni, a nie w górną część ognia.
- Wycofaj się natychmiast, jeśli rośnie zadymienie, temperatura albo ogień przestaje być kontrolowalny.
Prądownica może wytwarzać silny odrzut, dlatego przy większym przepływie potrzebna jest dobra pozycja i pewny chwyt. Nie wolno wchodzić w zadymione pomieszczenie tylko po to, aby dotrzeć do płomieni. Sprzęt ma pomóc w pierwszej fazie zdarzenia, nie zastąpić zawodowej akcji ratowniczej.
W przypadku urządzeń elektrycznych najpierw trzeba odłączyć zasilanie, ale wyłącznie wtedy, gdy można zrobić to bez narażania siebie. Brak pewności oznacza rezygnację z gaszenia wodą i przejście do bezpiecznego miejsca.
Gdzie powinny znajdować się urządzenia przeciwpożarowe
Wewnętrzne punkty poboru wody muszą być łatwo dostępne. Nie powinny być zastawione meblami, towarem ani rowerami, a przed szafką trzeba pozostawić miejsce pozwalające rozwinąć linię gaśniczą.
W obiektach objętych wymaganiami ochrony przeciwpożarowej gaśnice rozmieszcza się w miejscach widocznych, między innymi przy wejściach, na korytarzach, klatkach schodowych i przy wyjściach. Odległość do najbliższej gaśnicy nie powinna przekraczać 30 metrów, a dostęp do niej powinien mieć co najmniej 1 metr szerokości.
Także urządzenia zewnętrzne mają określone zasady lokalizacji. W typowej zabudowie odległość między nimi może wynosić do 150 metrów, najbliższy punkt powinien znajdować się nie dalej niż 75 metrów od chronionego budynku, a od ściany budynku trzeba zachować co najmniej 5 metrów. Konkretne rozwiązanie zależy od projektu, rodzaju obiektu i sieci wodociągowej.
Parkowanie przed takim miejscem nie jest drobnym utrudnieniem. Może opóźnić podłączenie węży i dojazd samochodu pożarniczego. Z tego powodu oznakowanie oraz zachowanie wolnego dostępu mają bezpośredni wpływ na czas rozpoczęcia działań.
Przeglądy decydują o tym, czy sprzęt zadziała
Nawet najlepiej dobrane urządzenie nie pomoże, jeśli zawór jest zapieczony, wąż pęknięty albo dostęp blokuje wyposażenie budynku. Przeglądy techniczne i konserwację prowadzi się zgodnie z dokumentacją producenta oraz zasadami właściwymi dla danego urządzenia, jednak nie rzadziej niż raz w roku.
Węże stanowiące wyposażenie instalacji wewnętrznych powinny przechodzić próbę ciśnieniową na maksymalne ciśnienie robocze co 5 lat. Zewnętrzne punkty poboru również wymagają co najmniej corocznej kontroli i konserwacji przez właściciela sieci.
Podczas zwykłego obchodu administrator powinien zwrócić uwagę na kilka prostych rzeczy:
- czy szafka i oznakowanie są widoczne,
- czy dostęp nie jest zastawiony,
- czy wąż, prądownica i zawór są kompletne,
- czy nie ma śladów korozji, wycieku lub uszkodzeń,
- czy dokumentacja przeglądów jest aktualna.
Nie należy samodzielnie rozkręcać zaworu ani wykonywać prób bez odpowiedniego przygotowania. Jeśli sprzęt wygląda na uszkodzony, najlepiej zgłosić to zarządcy, właścicielowi budynku albo administratorowi sieci.
Decyzja, która zwiększa bezpieczeństwo przed pożarem
Najrozsądniejsze podejście polega na połączeniu trzech elementów: sprawnej gaśnicy, dostępnej instalacji wodnej i znajomości drogi ewakuacji. Samo urządzenie nie gwarantuje bezpieczeństwa, jeśli nikt nie wie, gdzie się znajduje albo próbuje użyć go przy zbyt dużym pożarze.
W domu, pracy i miejscu publicznym dobrze jest raz przejść trasę do wyjścia, sprawdzić położenie gaśnicy oraz zapamiętać numer 112. Gaszenie ma sens tylko wtedy, gdy nie opóźnia alarmowania i nie naraża człowieka. Gdy sytuacja wymyka się spod kontroli, trzeba opuścić budynek, zamknąć drzwi, ostrzec innych i czekać na straż pożarną.
